Bezig houden, verbinden, in dienst nemen…. Woorden die allemaal met elkaar te maken hebben als het gaat over “de Engage”. Een koffer met materiaal om op participatieniveau inzichtelijk te krijgen op welk vlak de problemen zich voordoen bij  een cliënt waarbij een (vermoedelijke) TOS is vast gesteld. Aan de hand van de Engage gaat de logopedist met de cliënt of familie in gesprek en kunnen er doelen opgesteld worden op participatieniveau. De Engage kan zowel voor ouders als voor leerkrachten/ begeleiders op school/ PSZ/KDV gebruikt worden om een beeld te krijgen op welk gebied de participatieproblemen zich voordoen.

 

 

Mijn proefpersoon was de moeder van een 6 jarig kereltje met TOS. Hij scoorde op de taaltesten slecht, trok zich wat terug uit de communicatie, maar er was moeilijk een vinger op te leggen. Na overleg met school en moeder is hij door Kentalis onderzocht, waarbij het vermoeden van TOS wat er al was, bevestigd werd. Dit kereltje heeft TOS.. En dan… Waar gaan we mee aan het werk? In het verleden pakte je van alles op, in de hoop dat het een positieve uitwerking zou hebben. Dat er bij het kind minder problemen zijn met de taal, en dat de omgeving het kind beter kan volgen.

Nu heb ik de Engage erbij gepakt. In de rest van de blog zal ik het hebben over moeder, maar hier kan natuurlijk ook “professional” staan.

Opbouw & werkwijze Engage

De Engage begint met het opbouwen van de boom. Dit is gelukkig heel snel en simpel te realiseren: er wordt een ijzeren stok (stam van de boom) in een blok hout gezet wordt. Later worden hier blaadjes aan geplakt. Er is een grote plaat bij een drietal cirkels op staan. Elke cirkel staat voor een andere setting: thuis, op school, ergens anders.

Stap 1

De logopedist stelt met deze plaat de vraag: ‘waar vinden de meeste problemen van het kind plaats’.….? Voor de moeder van mijn cliëntje bleek dit al best lastig in te vullen. Voor het stukje thuis kon ze het makkelijk bedenken, maar op school, en in andere situaties is moeder er niet altijd bij. En dus is ze hierin afhankelijk van de informatie die ze van haar kind of de professionals gekregen heeft. Gelukkig heeft moeder nauwe contacten met school en kon ze met zekerheid zeggen dat de problemen zich vooral op school afspelen. Thuis ervoeren ouders wel problemen, maar hier wisten ze goed mee om te gaan.

De boom wordt na deze conclusie op de cirkel “op school/ PSZ/KDV” geplaatst. Het kan natuurlijk gebeuren dat de problemen zich op alle gebieden voordoen. Dan wordt de boom in het midden geplaatst, waarbij alle gebieden overlapt zijn.

Stap 2

In deze casus is de eerste fase afgerond. Nu helder is waar het probleem zich vooral afspeelt, is de volgende stap het analyseren wàt dan vooral het probleem is. Om dit blanco aan ouders of professionals te vragen levert vaak een groot vraagteken op. De vraag is zo algemeen en veelomvattend dat het moeilijk is daar een antwoord op te geven. Om die reden zijn er categorieën gemaakt.

Er zijn 5 schijven gemaakt, met elk een eigen kleur en probleemgebied;

  1. Roze: “mijn/ het kind wordt niet goed begrepen”,
  2. Groen: “mijn/ het kind communiceert niet graag”,
  3. Oranje: “mijn/ het kind begrijpt mij/anderen niet goed”,
  4. Paars: “mijn/ het kind vind het lastig om taal goed in te zetten in gesprekken met anderen” of “nog iets anders”.
  5. Geel: “Mijn Kind heeft hulp nodig bij iets anders”

Vaak is deze eerste verdeling al heel verhelderend voor de ouders/ professionals. Er zijn vaak al een aantal schijven die zeker kans maken en een paar die niet van toepassing zijn.

De moeder van mijn cliënt gaf aan dat haar kind meestal wel begrepen wordt, en anderen ook wel lijkt te begrijpen. Er was geen duidelijke weerzin tegen communiceren, en in communicatie zette haar kind wel taal in. Er was verwarring. Want waar lag nou het probleem?! Moeder gaf aan dat er bij haar zoon nog wel eens frustratie ontstond. Bij minder bekende mensen kruipt hij sneller in zijn schulp, zegt dan minder. Haar zoon kan niet altijd goed rekening houden met de gesprekspartner. . Wanneer de ander hem goed begrijpt, is de communicatie geen probleem, en spreekt haar zoon vrijuit. Wanneer de ander haar zoon niet helemaal begrijpt ontstaat er frustratie en verloopt de communicatie moeizaam. Haar zoon heeft neiging om zich dan terug te trekken uit de communicatie. Uiteindelijk koos moeder ervoor om te kiezen voor “mijn/ het kind vind het lastig om taal goed in te zetten in gesprekken met anderen”.

Stap 3

Nu deze keuze gemaakt is, is het tijd voor de volgende stap; In deze fase komen de bloemblaadjes aan de boom. Bij de schijf horen bloemblaadjes in dezelfde kleur die voorzien zijn van een magneetje. Op elk bloemblaadje staan vaardigheden. Het is de bedoeling dat de ouders of professional de blaadjes aan de stam gaan hangen. De blaadjes met de vaardigheid die het kind het meest beheerst worden bovenaan gehangen, en daar waar het kind nog (veel) moeite ervaart wordt het blaadje onderaan de stam gehangen.

Ook deze fase geeft voor moeder stof tot nadenken en afwegen. Regelmatig is er overlap en is de vraag of iets juist oorzaak of gevolg is. Door vragen te stellen, doorvragen en veel te luisteren ontdekt moeder dat haar kind gefrustreerd raakte als het zich niet goed kan uiten: Als het de juiste woorden niet kan vinden, de zin er niet goed uit krijgt of merkt dat hij en gesprekspartner niet op dezelfde golflengte zitten.  Over de kwaliteiten van de taal ging het op dit punt in het gesprek veel minder. Vooral de gevolgen kwamen sterk naar voren. Haar zoon wordt boos, raakt gefrustreerd.
De TOS zal blijven bestaan, en ondanks dat je aan de taal kan werken, heeft dat in deze casus niet eens de hoogste prioriteit. In een heel aantal situaties kon dit jongetje zich voldoende redden. Moeder gaf aan dat ze vooral de boosheid en frustratie wel minder zou willen zien worden. Dat haar zoon zich, ook in minder comfortabele situaties weet te redden, en de communicatie geen frustratie meer oproept.

 

De uitkomst van elk gesprek met de Engage is anders

De uitkomst van elk gesprek met de Engage is anders, en er is daardoor ook geen format onder aan de streep die mooi weergeeft wat je bij welke uitkomst kan doen. Er kunnen casussen zijn waarbij er aan het einde van het gesprek geconcludeerd kan worden dat er, ondanks de TOS, geen problemen zijn op participatieniveau. Dan kan er besloten worden om geen logopedische behandeling in te zetten.
Is de conclusie dat er wel problemen zijn op participatieniveau, dan kunnen er doelen opgesteld worden. Allereerst kan er dan op een bijgeleverd formulier de hulpvraag genoteerd worden. In het volgende vak wordt het doel genoteerd. Op dit formulier staan ook 2 ruimtes voor evaluatiemomenten met behulp van de VAS. Op de achterkant van het formulier is ruimte om de afspraken en het plan van aanpak te noteren. Ikzelf vond het heel fijn om dit op 1 formulier overzichtelijk te kunnen verwerken.

Frustratievermindering is geen logopedisch doel, en daar kunnen we dus ook weinig aan behandelen. Wel gaan we tijdens de behandeling situaties nabootsen waarbij er frustraties ontstonden. Aan de hand daarvan gaan we samen kijken wat er mis ging, en dus wat er geleerd kan worden.

Gebruik van Engage

Ik heb het gebruik van de Engage als erg prettig ervaren. De Engage heeft mij en moeder door de  hele analyse van het participatiedeel geleid, waardoor ik me goed kon richten op het gesprek en de inhoud.
Het gaf me zeker na afloop ook rust dat ik niet eindeloos aan de taal hoef werken, omdat daar, op dit moment, bij deze cliënt niet de hulpvraag ligt. Door de Engage krijg je zicht je eventuele behandelplan. Het geeft heel eenvoudig richting en doel.
Daarnaast is het ook voor ouders fijn om te merken dat niet alles kommer en kwel is of hoeft zijn met een TOS. Wat kan het fijn zijn om te ontdekken dat je kind, ondanks de TOS, lekker in zijn vel zit en geen problemen ervaart.
Ik kan de Engage dan ook zeker aanraden. De prijs valt relatief mee met €99 euro.

Mirjam Hummel
Logopediepraktijk Kind en Jeugd, Marum-Grootegast
website: https://logopediekindenjeugd.nl/

Denk delen en ontvangen, Denk ondersteunen en ondersteuning krijgen, Denk samen sterker…

Denk Wij Logopedisten

3 antwoorden
  1. Jolanda de Wit
    Jolanda de Wit zegt:

    Interessant om te lezen hoe je de Engage gebruikt. Ik heb ‘m aangeschaft, maar zoek een geschikte ouder om hier mee te starten. Jouw verhaal geeft het juiste zetje.

    Beantwoorden
    • Niña van Wermeskerken
      Niña van Wermeskerken zegt:

      Hoi Jolanda,

      Dank je voor je reactie. Heb je de Engage al op een collega uitgeprobeerd? Misschien binnen de kring oid? Dan ben je meer wegwijs als je het als rollenspel probeert voordat je met een cliënt aan de slag gaat.
      Wellicht ervaar je de stap dan als minder groot?

      Succes ermee en wil je als je het hebt gedaan nog even laten weten hoe het voor je was onder deze blog? Lijkt me super leuk om te lezen.

      Groetjes Niña

      Beantwoorden
    • Mirjam
      Mirjam zegt:

      Hoi Jolanda,
      Je kunt de Engage eigenlijk bij alle cliënten gebruiken, waarbij een TOS is vastgesteld of een vermoeden is van TOS. Juist omdat je met testresultaten altijd blijft zien dat er punten onvoldoende zijn en blijven krijg je daar niet altijd de aanknopingspunten die je voor je behandeling nodig hebt. Door dan de Engage te gebruiken filter je eruit òf je client problemen heeft op participatie niveau, en zo ja, of dat logopedische behandeling vraagt. De ouder hoeft dus niet zozeer geschikt te zijn, de casus en zoektocht naar juiste behandeldoelen veel meer!

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *