In 2013 heb ik de workshop Taal in Blokjes gevolgd. Destijds was ik veel bezig met de behandeling van kinderen met lees- en spellingsproblemen in groep 3 en 4. Ik merkte dat het analyseren en weer coderen van mkm-woorden (en moeilijkere structuren) al een hele opgave was. De letterkennis was vaak ook nog niet toereikend.

Tijdens het NVLF congres heb ik kennisgemaakt met Taal in Blokjes. Ik was meteen verkocht.

F&L methode

Stichting Taalhulp heeft de F&L methode ontwikkeld in 1987, dat staat voor Fonologische en Leerpsychologische methode. Taal in Blokjes in een uitsnede van deze methode.

Deze methode gebruikt kleuren voor klanken en gaat uit van de woordopbouw van de Nederlandse taal.

Het is methode onafhankelijk en kan daardoor bij elke spellingsmethode worden gebruikt. Dit geldt ook voor het lezen.

Taal in Blokjes bestaat uit 11 leermodules:

  • Module 1: klank-tekenkoppeling 1
  • Module 2: analyse en synthese van klanken
  • Module 3: analyse en synthese van klankgroepen
  • Module 4: eenvoudige klankzuivere woorden
  • Module 5: klank-tekenkoppeling 2 + ng, nk, sch, ch
  • Module 6: eenvoudige klankzuivere woorden met ng, nk, sch, ch
  • Module 7: klankzuivere woorden: met medeklinkerverbindingen of met 2 lettergrepen mkm-mkm
  • Module 8: klank-tekenkoppeling 3 + aai, ooi, oei, eeuw, ieuw, uw, schr
  • Module 9: klankzuivere woorden met aai, ooi, oei, eeuw, ieuw, uw, schr, medeklinkerverbindingen
  • Module 10: klank-tekenkoppeling 4 + e, ig, lijk
  • Module 11: Stomme klinkers e, ig, lijk, en meerlettergrepige woorden

Voor elke leermodule zijn er werkboeken, werkbladen, software en allerlei andere leuke materialen.

Kenmerken van de F&L methode zijn:

  • Fonologisch
    • Gebaseerd op klanken en woordstructuren
    • Visualisatie van klanken door kleuren
    • Lezen en spellen zijn geïntegreerd door dezelfde fonologische basis
  • Leerpsychologisch
    • Cognitie wordt ingezet door leerstappen en denkprocessen
    • Hoog gestructureerd door strakke opbouw
    • Klanklogica: de leerling wordt taaldenker
    • Het gebruik van kleuren maakt het volgen van denkprocessen mogelijk
    • Handelingsgericht leren
  • Taakgericht
    • Werkvormen zijn gericht op het leren lezen en spellen
    • Basisvaardigheden geïntegreerd in werkvormen voor lezen en spellen
  • Multi-sensorisch
    • Auditief door het horen van klanken
    • Visueel door het zien van kleuren
    • Tactiel en motorisch door het bouwen met blokken en andere materialen

Zienswijze

Voor het technisch leren lezen moet veel aandacht besteed worden aan de klank-tekenkoppeling en aan de kennis van woordstructuren. Met de kleurcode kan de klank-tekenkoppeling makkelijker visueel in beeld worden gebracht. Door het gebruiken van vaste kleuren bij de verschillende klankcategorieën, denk aan klinkers en medeklinkers kan het proces van het automatiseren van de klanktekenkoppeling  verbeteren. In plaats van dat een leerling bij alle zwart gedrukte letters een hele reeks in hun hoofd af moeten zoeken naar de juiste bijbehorende klank, hoeft hij alleen in de kleurcategorie te zoeken. Het herkennen van de kleurcategorieën gaat namelijk heel snel.

Leerlingen kunnen op een gegeven moment ook de structuur in woorden sneller herkennen door de klinkers als ankerpunt te gebruiken. Bij meerlettergrepige woorden valt de grens van de lettergreep altijd tussen twee klinkers.

Doordat leerlingen de woordstructuren in geschreven tekst leren coderen met de kleuren  bevordert dit de klankbewustzijn en regelherkenning wat een voorbereidende oefening is voor spelling.

Het coderen gebeurt door zowel de blokjes (zonder grafemen, auditief) te gebruiken als de woorden te markeren met markeerstiften (met grafemen, visueel en auditief). Het benoemen van klanken tot woorden maakt het multisensorieel.

Voorbeelden van materiaal

  • Basisset met blokjes, stiften enz
  • Springpleinen
  • Magneetletters en magneetfiches
  • Woordbouwkaartjes
  • Leeskwartetten
  • Woordstructuurkaarten
  • Bordenspellen & dobbelspellen
  • Klankenbingo
  • Spiekpennen
  • Blokwoorden
  • Apps
  • TiB- Software

Voorbeelden van werkvormen

  • Klank-teken kaarten flitsen
  • Klank-teken kaarten sorteren
  • Letters kleuren en lezen
  • Blokjes bij de klankteken kaartjes zoeken
  • Klank opnoemen en blokjes
  • Letters herkennen/ visuele discriminatie
  • Auditieve discriminatie van klanken in woorden
  • Letters kleuren in tekst
  • De juiste letters bij de klanken pakken en op een magneetbord zetten

Bronvermelding: Cursusmap Taal in Blokjes

Voor meer informatie zie: https://www.taalinblokjes.nl/

Binnenkort in de Logotheek leuke variaties voor TiB.

 

 

 

Heb jij een leuke methode waar je meer over zou willen lezen of zelf een blog over zou willen schrijven, laat het hieronder weten in de commentbox.

Samen sparren over Taal in Blokjes? Het is alleen maar leuk om met elkaar te kunnen sparren over hoe we de verschillende methodes inzetten. Hoe doet jij dat? laat het achter in de commentbox.

Er staan al hele leuke gastblogs op de rol, dus houdt de Leergierige logopedisten blog in de gaten.

Denk delen en ontvangen, Denk ondersteunen en ondersteuning krijgen, Denk samen sterker…

Denk Wij Logopedisten

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *